جو گیاهی است از خانواده گندمیان و پس از ذرت، برنج و گندم، چهارمین غله پر مصرف جهان به حساب می آید. این گیاه ساقه های بند بند توخالی دارد که برگ هایی باریک و بلند از کنار آن می روید. جو یکی از سالم ترین دانه ها و منبع بسیار خوبی از انواع ویتامین ها، مواد معدنی، فیبر و آنتی اکسیدان محسوب می شود. گیاه جو از اولین دانه هایی است که توسط انسان در حدود 10 هزار سال پیش کاشته و پرورش داده شده است. درباره خاستگاه جو اطلاعات دقیقی در دست نیست اما احتمالاً بومی ایران، مدیترانه و آفریقا بوده است. با این حال، امروزه، کشورهای روسیه، فرانسه و آلمان در صدر فهرست تولیدکنندگان جو در جهان جای گرفته اند.
جو یکی از سازگارترین غلات است که در شرایط آب و هوایی مساعد، در خاک حاصلخیز که قابلیت نگهداری آب در آن زیاد باشد، و همچنین در خاک هایی که پ هاش (PH) آن برای رشد جو مناسب و بین ۷ تا ۸ باشد تولید می شود. این گیاه در مقایسه با گندم در برابر خشکی مقاوم تر است و بنابراین در آب و هوایی که آب، سبب محدود کردن تولید غلات باشد، جو با توجه به ویژگی های ساختاری اش می تواند بسیار حاصل بدهد و پرثمر شود. در شرایط دیم هم عملکرد جو بهتر از گندم است. تولید جو در همه نوع زمینی با بارندگی ۲۰۰ تا ۲۵۰ میلی متر در سال امکان پذیر است. جو در دمای بالا (بیش از ۳۲ درجه سانتی گراد) نیز مقاوم است. اما در آب و هوای مرطوب، در برابر دمای بالا بسیار حساس است. دانه جو در مقایسه با گندم و برای جوانه زدن به رطوبت کمتری نیاز دارد. جو از لحاظ مقاومت به سرما، نسبت به گندم در ردیف پایین تری قرار می گیرد؛ بنابراین به نظر می رسد که کشت جو پاییزه در مناطق سردسیر چندان منطقی نباشد زیرا ممکن است محصولی به مقدار مطلوب حاصل نشود. جو در مقایسه با سایر غلات، در برابر شوری خاک، چه در مرحله جوانه زنی و چه در مراحل دیگر مقاوم تر است.
جو را در چه فصلی بکاریم؟
از نظر فصل کاشت و با توجه به دمای هوا می توان جو را به سه نوع تقسیم کرد: جو بهاره که به سرما حساس است و بنابراین در فصل بهار کاشته می شود. نوع پاییزه که در فصل پاییز کاشته می شود و تا فرارسیدن فصل بهار، سنبله تولید نمی کند. نوع حد واسط که نسبت به سرما مقاومت کمتری دارد و در نقاط نسبتاً گرمسیر در هر دو فصل بهار و پاییز کشت می شود. روش تشخیص جو بهاره و پاییزه مانند روش تشخیص گندم بهاره و پاییزه نیست که تفاوت دانه آن ها کاملاً مشخص باشد. جو پاییزه در بسیاری از نواحی نیمه خشک که بارندگی آن ها غالباً در فصول گرم سال (بهار و تابستان) انجام می شود، تقریباً ۱۰ تا ۱۴ روز زودتر از گندم پاییزه کاشته می شود. جو بهاره را هم تا آنجا که امکان دارد باید زودتر کاشت. البته جو در سرمای بهاره (دمای زیر صفر) در مقایسه با گندم حساس تر است. کشت زودتر جو بهاره باعث می شود که محصول جو زودتر برسد یعنی تا قبل از فرارسیدن ایام گرم و خشک سال. تأخیر در کشت جو سبب می شود که دانه جو لاغر باشد، دیرتر برسد و خواص جو کمتر شود و در نتیجه از کیفیت آن کاسته شود و چندان مرغوب نباشد.
جو در رژیم غذایی و برای سلامتی چه خاصیت هایی دارد؟

جو یکی از غلات پرمصرف و بسیار مفید است که هم مواد معدنی فراوان دارد و هم سرشار از ویتامین است. علاوه بر این، جو فیبر زیادی دارد که هم به سلامت دستگاه گوارش کمک می کند و هم می تواند با کاهش گرسنگی، نقش مؤثری در کاهش وزن ایفا کند. علاوه بر این، استفاده از جو در رژیم غذایی می تواند از بیماری هایی مانند دیابت، بیماری های قلبی عروقی و برخی سرطان های مربوط به دستگاه گوارش جلوگیری کند. برای اینکه از ارزش تغذیه ای جو در ٰرژیم غذایی خود بیشتر بهره مند شوید، توصیه می کنیم انواع غلات کامل، یعنی جو پوست کنده، جو پرک، دانه جو و آرد جو مصرف کنید.
جو حاوی مواد مفید فراوانی است که آن را به گیاهی مقوی تبدیل کرده است. جوشانده جو از گذشته های دور برای درمان تب و کم خونی و سوء هاضمه کاربرد دارد. این گیاه حاوی مقادیر زیادی منگنز، فسفر، منیزیم، مس، آهن، روی، فولات، ویتامین ب۱ و ب۵ است. علاوه بر این، جو حاوی مقادیر زیادی بتاگلوکان است که به عنوان نوعی فیبر محلول شناخته می شود. بتاگلوکان در آب حل شده و یک محلول ژل مانند را در روده تشکیل می دهد. از فواید فیبر محلول می توان به کاهش کلسترول بد خون، کاهش قند خون، افزایش احساس سیری و کاهش وزن و همچنین افزایش رشد باکتری های مفید در دستگاه گوارش اشاره کرد. بتاگلوکان موجود در این گیاه در پیشگیری از سرطان و همچنین از بین بردن ویروس و باکتری مفید است. مصرف جو در درمان یبوست نیز بسیار مؤثر است زیرا مقدار فیبر زیاد دارد. روغن جو نیز خواصی مشابه خواص دانه جو دارد و به جز آن، برای درمان التهابات پوستی، خشکی پوست و ریزش مو نیز کاربرد درمانی دارد.
نوع اصلی فیبر موجود در جو بتا گلوکان است فیبر محلول که در ترکیب با مایع ژل تشکیل می دهد. بتا گلوکان به کاهش کلسترول و بهبود کنترل قند خون کمک می کند. علاوه بر این جو حاوی آنتی اکسیدان هایی مانند ویتامین ای، بتاکاروتن، لوتئین و زآگزانتین است که به محافظت در برابر استرس اکسیداتیو و ترمیم آسیب سلولی ناشی از استرس اکسیداتیو کمک می کند.
جایگاه روسیه در صادرات جو چگونه است؟

آب و هوای روسیه برای کشت و پرورش جو بسیار مناسب است. به همین دلیل هم کشت و زرع جو رونق دارد و هم پرمصرف است. جو بعد از گندم در رتبه دوم غلات روسیه قرار دارد. جو به علت سازگاری با وضعیت آب و هوایی در زمین های وسیعی از روسیه کشت و زرع می شود. جو در روسیه جزو آن دسته از دانه هایی است که زود به بار می نشیند و حاصل می دهد. بیش از ۵۰ درصد جو تولید شده در روسیه به سایر کشورها صادر می شود. مدت کاشت و برداشت جو روسیه در هر منطقه و با توجه به نوع جو فرق می کند اما معمولاً بین ۸۴ تا ۹۶ روز طول می کشد. زمان برداشت جو بر حسب تقویم است اما به شرایط آب و هوایی و محیطی نیز بستگی دارد، یعنی به عواملی مانند دما و میزان رطوبت خاک. زمان برداشت جو در روسیه از جولای تا سپتامبر متغیر است و به این بستگی دارد که جو در کدام منطقه از روسیه کاشته شده باشد و وضعیت آب و هوایی آن منطقه چگونه باشد. برای تهیه آب جو و همچنین آرد جو یا جو پوست کنده و انواع دیگر آن که برای انسان ها مصارف خوراکی دارد، استفاده می شود. علاوه بر این، جو پرمصرف ترین غله در روسیه است که برای خوراک دام و حیوانات استفاده می شود.
فرایند ذخیره سازی جو فرایندی پیچیده است. بهره گیری از تکنولوژی برای ذخیره سازی درست و اصولی جو در روسیه هم مدت زمان ماندگاری آن را افزایش می دهد و هم کیفیت جو حفظ می شود. در مدت زمان برداشت جو هم در زمین های کشاورزی و هم در سیلوها ذخیره می شود و هم از طرف دیگر فرآیند تمیزکردن و آماده سازی آن برای ذخیره سازی اصولی و استاندارد صورت می گیرد.
در سال 2020 روسیه با صادرات ۹۰۵ میلیون دلار جو دومین صادر کننده جو در جهان شد. مقصد صادرات جو روسیه در همان سال به ترتیب کشورهای عربستان سعودی، اردن، ترکیه، تونس و لیبی بودند. در ژانویه 2022 صادرات جو روسیه نسبت به مدت مشابه پارسال کاهش یافته بود و روسیه دلیل این کاهش را مرتبط با کاهش تقاضای صادرات جو به کشورهای ترکیه و بلاروس دانست.