همه آنچه از خوراک دام و طیور می دانیم

خوراک دام اصلی ترین دغدغه دامداران است و همواره به تأمین این نیاز اساسی فکر می کنند. وقتی دنیا رو به صنعتی شدن رفت، همه چیز تخصصی شد. دامپروری و کشاورزی هم از همین روند پیروی کردند و از سال ها پیش به یک صنعت کاربردی و ثروت تبدیل شدند که در تأمین نیازهای غذایی انسان، نقشی اساسی به عهده گرفتند. افزایش نیازهای غذایی انسان و سود و منفعت مالی پرورش دام،باعث شد که از آن به بعد روش های سنتی کارآمد نباشند و تولیدکننده هایی باهدف تکمیل زنجیره غذایی میان حیوانات و گیاهان وارد میدان فعالیت شدند. همگام شدن با روش های صنعتی باعث شد علاوه بر تأمین خوراک دام و طیور، آن ها زودتر به وزن استاندارد برسند .انواع خوراک دام و طیور و نیاز دامداران به هر یک از آن ها به عوامل زیادی بستگی دارد که از آن میان می توان به نوع، سن و هدف پرورش دام و طیور اشاره کرد. 

انواع خوراک دام و طیور به طور کلی به چهار دسته تقسیم می شود که عبارتند از علوفه، کنستانتره، کنجاله و سبوس. در ادامه درباره ی هر کدام از انواع خوراک دام و طیور چند کلام صحبت می کنیم: 

• یونجه: یونجه یکی از بهترین و مغذی ترین مواد غذایی طبیعی برای دام است که مقدار زیادی مواد معدنی، پروتئین و کلسیم طبیعی دارد. از مزایای یونجه می توان به این اشاره کرد که دام های مختلف از آن تغذیه می کنند و علاوه بر این، یونجه را می توان در مناطق مختلف آب وهوایی کاشت و پرورش داد. 
• علف باغ: این علف بیشتر برای تغذیه گاوها استفاده می شود، زیرا چربی شیر را افزایش می دهد. همچنین نشخوار را بیشتر می کند زیرا ساقه های بلندی دارد. معمولاً از علف باغ برای خوراک گاوهای شیرده استفاده می شود. جلوگیری از نفخ، کمک به دفع بهتر مدفوع و کاهش خروج خوراک های آردی از شکمبه از فواید دیگر علف باغ است.
• سیلاژ: سیلاژ از تخمیر ساقه و برگ ذرت و جو به دست می آید. سیلاژ همچنین یکی از از مهم ترین مواد غذایی برای افزایش شیر دام است سیلاژ ذرت یکی از خوراک های پرمصرف و محبوب برای گاو است. می پرسید چرا؟ سیلاز ذرت از یک سو فیبر، نشاسته و کربوهیدرات فراوان دارد. از سوی دیگر فرایند تولید سیلاژ ذرت ساده و کم هزینه است. علاوه بر این ها، هضم غذا را آسان می کند و کشت و پرورش آن به شرایط آب وهوایی خاصی نیاز ندارد.
• کاه: کاه یکی از ارزان ترین انواع خوراک دام است. علاوه بر این، ارزش غذایی چندانی نیز ندارد. حجم فیبر در کاه نسبتاً زیاد است و هضم آن زمان زیادی می برد. این موضوع به کاهش وزن در دام ها منجر می شود. برای رفع و پیشگیری از این مشکل، کاه را با مواد هیدروکسید سدیم، آمونیاک و اوره غنی می کنند. این خوراک در ۳ دسته کاه جو، گندم و برنج یافت می شود. کاه جو کیفیت بیشتری نسبت به انواع دیگر دارد.
•  کنجاله دامی: کنجاله در واقع پس از هر بار روغن گیری از دانه هایی نظیر سویا، ذرت، کلزا، زیتون و آفتاب گردان تفاله هایی به دست می آید که به عنوان منبعی غنی از پروتئین در خوراک دام و طیور به کار می رود. پرمصرف ترین کنجاله دامی از سویا گرفته می شود.
• سبوس دامی: سبوس از پوسته جو، برنج و گندم به دست می آید. هرچقدر میزان آرد در سبوس بیشتر باشد، کیفیت و ارزش تغذیه ای آن نیز بیشتر است. مصرف سبوس گندم باید کاملاً کنترل شده باشد، زیرا سلولز موجود در آن ممکن است برای دستگاه گوارش دام مشکلاتی به وجود بیاورد. از ویژگی های مفید سبوس دامی می توان به وجود ویتامین های آ و ب، آهن، فسفر، مس، سلنیوم و روی اشاره کرد. این ماده انرژی دام را به خوبی تأمین می کند.
• کنسانتره (خوراک فشرده): یکی از بهترین انواع خوراک و مواد غذایی برای رشد و سلامت دام کنسانتره ها هستند. ترکیبات کلی این ماده شامل غلات، چربی، ویتامین، مواد معدنی، ملاس و پروتئین های گیاهی و حیوانی گوناگون است. استفاده از کنسانتره به همراه علوفه های دیگرضروری است.

شرایط نگهداری و ارزیابی کیفیت خوراک دام و طیور چگونه است؟ 

 اگر مواد غذایی یا خوراک دام و طیور در شرایط مناسب دمایی، نور، رطوبت و هر عامل تاثیر گذار دیگری قرار نگیرند، به سرعت فاسد می شوند و در نتیجه دیگر نمی توان از آن ها استفاده کرد. برخی از مواد غذایی و خوراک دام و طیور هم شرایط نگهداری سخت تری دارند و ناتوانی در نگهداری درست از آن ها باعث می شود که زود فاسد شوند. در خوراک دام و طیور نیز موادی مانند پودر ماهی یا چربی ها به سرعت دچار فساد می شوند. در نتیجه باید تمام شرایط لازم برای نگهداری را داشته باشند تا مدت زمان بیشتری بتوان از آنها استفاده کرد. همچنین پیش از استفاده باید بررسی شود که تاریخ مصرف آن ها نگذشته باشد.

خوراک دام و طیور نیز مانند هر ماده خوراکی دیگری با کیفیت های مختلف تولید می شود. به همین دلیل در هنگام تهیه آن باید توجه داشت که مواد اولیه آن مرغوب باشد. تست مرغوبیت این مواد اغلب در آزمایشگاه ها و با آنالیز ترکیبات تشکیل دهنده آن صورت می گیرد. با این کار می توانیم کمبودهای موجود در آن خوراک را تشخیص دهیم و در نتیجه از سلامت تغذیه دام و طیور مطمئن شویم. 

ممکن است این سوال برایتان مطرح شده باشد که در مواقعی که به آزمایشگاه دسترسی نیست چگونه می توان کیفیت خوراک را تست کرد؟ برای انجام این کار می توانید از لمس کردن و چشیدن خوراک استفاده کنید. در صورتی که خوراک دام و طیور یکی از نشانه های زیر را داشته باشد یعنی مرغوب نیست و کیفیت مطلوبی ندارد: 

•  برگ و ساقه های اضافی در میان دانه ها وجود داشته باشد.
• رنگ غیر عادی داشته باشد. 
•  رطوبت داشته باشد. 
• بو و طعم تند تند داشته باشد. 

روسیه در صادرات خوراک دام و طیور چه نقشی دارد؟ 

خوراک دام و طیور به آن مواد غدایی می گویند که ویژه مصرف حیوانات اهلی و پرندگان تولید می شود. هدف اصلی تولید انبوه خوراک دام و طیور نیز برای مصارف دام پروری و پرورش ماکیان و پرندگان است. عمده خوراک دام و طیور آرد جو، کنجاله سویا و آرد ذرت است. روسیه نیز یکی از صادرکنندگان خوراک دام و طیور است که پیش بینی شده در این حوزه 4 تا 5 درصد رشد سالانه نیز داشته باشد. روسیه معمولاً در صنعت تولید خوراک دام و طیور از نظر بهره گیری از فناوری های پیشرفته پیشگام است. همین موضوع باعث می شود کیفیت خوراک دام و طیور روسیه بسیار مطلوب باشد و متقاضیانی در سراسر دنیا داشته باشد. امروزه کنترل صنعت تولید خوراک دام و طیور روسیه بر عهده هلدینگ های عظیم کشاورزی است. یکی از نکات مهم در صنعت خوراک دام و طیور روسیه این است که اگر چه میزان تولید خوراک دام و طیور در روسیه هر سال افزایش می يابد اما این کشور همچنان وارد کننده افزودنی های خوراک دام و طیور است و به نظر می رسد این وضعیت در آینده نزدیک زیاد تغییر نخواهد کرد.